ابزارهای هوش مصنوعی شما با گاز شکافتی و زمینهای تخریبشدهٔ تگزاس کار میکنند.
عصر هوش مصنوعی، نفسی تازه به صنعت شکست هیدرولیکی (فرکینگ) دمیده است. این یک چرخش غیرمنتظره برای صنعتی است که حتی در دوران اوج خود در اوایل دهه ۱۳۹۰، به دلیل آلوده کردن سفرههای آب زیرزمینی، ایجاد زلزلههای مصنوعی و تداوم سرسختانه سوختهای فسیلی، مورد انتقاد فعالان محیط زیست قرار داشت.
شرکتهای هوش مصنوعی در حال ساخت مراکز داده عظیم در نزدیکی سایتهای اصلی تولید گاز هستند و اغلب با اتصال مستقیم به سوختهای فسیلی، برق مورد نیاز خود را تولید میکنند. این روندی است که تحت الشعاع تیترهای مربوط به تقاطع هوش مصنوعی و مراقبتهای بهداشتی (و حل مسئله تغییرات آب و هوایی) قرار گرفته است، اما روندی است که میتواند جوامع میزبان این تاسیسات را متحول کند و سوالات دشواری را برای آنها ایجاد نماید.
به عنوان مثال، آخرین مورد را در نظر بگیرید. این هفته، وال استریت ژورنال گزارش داد که استارتآپ دستیار کدنویسی هوش مصنوعی Poolside در حال ساخت یک مجتمع مرکز داده در زمینی به مساحت بیش از ۲۰۰ هکتار در غرب تگزاس (در حدود ۴۸۰ کیلومتری غرب دالاس) است؛ مساحتی که دو سوم اندازه پارک مرکزی نیویورک است. این تاسیسات با بهرهگیری از گاز طبیعی حوضه پرمین، پربازدهترین میدان نفت و گاز کشور، برق مورد نیاز خود را تولید خواهد کرد. در این منطقه، شکست هیدرولیکی نه تنها رایج است، بلکه تنها گزینه موجود است.
پروژه Horizon، دو گیگاوات توان محاسباتی تولید خواهد کرد. این مقدار معادل کل ظرفیت الکتریکی سد هوور است، با این تفاوت که به جای مهار رودخانه کلرادو، گاز استخراج شده از طریق فرکینگ سوزانده میشود. Poolside این تاسیسات را با همکاری CoreWeave، یک شرکت رایانش ابری که دسترسی به تراشههای هوش مصنوعی Nvidia را اجاره میدهد و بیش از ۴۰۰۰۰ عدد از این تراشهها را تامین میکند، توسعه میدهد. به نظر خبرنگار، وال استریت ژورنال این پروژه را “وسترن وحشی انرژی” نامیده است که توصیف مناسبی به نظر میرسد.
با این حال، Poolside تنها شرکت در این زمینه نیست. تقریباً تمام بازیگران اصلی هوش مصنوعی در حال پیگیری استراتژیهای مشابه هستند. ماه گذشته، سام آلتمن، مدیرعامل OpenAI، از مرکز داده اصلی شرکت خود به نام Stargate در ابیلین، تگزاس (در حدود ۳۲۰ کیلومتری حوضه پرمین) بازدید کرد و با صراحت گفت: “ما برای راهاندازی این مرکز داده، گاز میسوزانیم.”
به گزارش آسوشیتدپرس، این مجتمع به حدود ۹۰۰ مگاوات برق در هشت ساختمان نیاز دارد و شامل یک نیروگاه جدید گازسوز است که از توربینهایی مشابه توربینهای مورد استفاده در کشتیهای جنگی استفاده میکند. شرکتها میگویند این نیروگاه تنها برق پشتیبان تولید میکند و بیشتر برق از شبکه محلی تامین میشود. لازم به ذکر است که این شبکه از ترکیبی از گاز طبیعی و مزارع گسترده بادی و خورشیدی در غرب تگزاس تغذیه میشود.
اما افرادی که در نزدیکی این پروژهها زندگی میکنند، چندان آسوده خاطر نیستند. آرلین مندلر در آن سوی خیابان Stargate زندگی میکند. او به آسوشیتدپرس گفت که آرزو میکند قبل از اینکه بولدوزرها یک منطقه وسیع از درختچههای مزکیت را برای ساخت و ساز از بین ببرند، کسی نظر او را میپرسید.
مندلر به آسوشیتدپرس گفت: “این موضوع به طور کامل نحوه زندگی ما را تغییر داده است.” او ۳۳ سال پیش به این منطقه نقل مکان کرد و به دنبال “آرامش، سکوت و آسایش” بود. اکنون صدای ساخت و ساز در پسزمینه شنیده میشود و نورهای روشن صحنه، منظره شبانه او را خراب کردهاند.
و بعد مسئله آب مطرح میشود. در غرب تگزاس که مستعد خشکسالی است، مردم محلی به ویژه نگران تاثیر مراکز داده جدید بر منابع آب هستند. در زمان بازدید آلتمن، مخازن شهر تقریباً در نیمی از ظرفیت خود قرار داشتند و ساکنان فقط دو بار در هفته اجازه آبیاری فضای باز را داشتند. Oracle ادعا میکند که هر یک از هشت ساختمان پس از پر کردن اولیه حدود ۴.۵ میلیون لیتری برای سیستمهای خنککننده مدار بسته، تنها به حدود ۴۵ هزار لیتر آب در سال نیاز خواهند داشت. اما شائولی رن، استاد دانشگاه کالیفرنیا، ریورساید که ردپای زیستمحیطی هوش مصنوعی را مطالعه میکند، به آسوشیتدپرس گفت که این ادعا گمراهکننده است. این سیستمها به برق بیشتری نیاز دارند، که به معنای مصرف غیرمستقیم آب بیشتر در نیروگاههایی است که آن برق را تولید میکنند.
Meta نیز در حال پیگیری استراتژی مشابهی است. این شرکت قصد دارد یک مرکز داده ۱۰ میلیارد دلاری به اندازه ۷۰۰ هکتار در Parish Richland، فقیرترین منطقه لوئیزیانا، بسازد که تنها برای محاسبات به دو گیگاوات برق نیاز خواهد داشت. شرکت برق Entergy مبلغ ۳.۲ میلیارد دلار برای ساخت سه نیروگاه بزرگ گاز طبیعی با ظرفیت ۲.۳ گیگاوات هزینه خواهد کرد تا با سوزاندن گاز استخراج شده از طریق فرکینگ در Shale Haynesville، برق این مرکز را تامین کند. ساکنان لوئیزیانا، مانند ساکنان ابیلین، از اینکه شبانهروز توسط بولدوزرها محاصره شدهاند، هیجانزده نیستند.
(Meta همچنین در تگزاس، البته در مناطق دیگر ایالت، در حال ساخت و ساز است. این شرکت این هفته از ساخت یک مرکز داده ۱.۵ میلیارد دلاری در ال پاسو، در نزدیکی مرز نیومکزیکو، خبر داد که انتظار میرود ظرفیت یک گیگاواتی آن در سال ۱۴۰۷ آنلاین شود. ال پاسو نزدیک حوضه پرمین نیست و Meta میگوید که این تاسیسات با انرژی پاک و تجدیدپذیر ۱۰۰٪ تامین خواهد شد. این یک امتیاز برای Meta است.)
حتی xAI ایلان ماسک که تاسیسات آن در ممفیس در سال جاری جنجال زیادی به پا کرده است، با فرکینگ ارتباط دارد. شرکت Memphis Light, Gas and Water که در حال حاضر به xAI برق میفروشد اما در نهایت مالک ایستگاههای فرعی خواهد بود که xAI در حال ساخت آن است، گاز طبیعی را در بازار لحظهای خریداری میکند و از طریق دو شرکت Texas Gas Transmission Corp و Trunkline Gas Company به ممفیس منتقل میکند.
Texas Gas Transmission یک خط لوله دوطرفه است که گاز طبیعی را از مناطق تامین ساحل خلیج فارس و چندین سازند بزرگ شیل که از طریق شکست هیدرولیکی ایجاد شدهاند، از طریق آرکانزاس، میسیسیپی، کنتاکی و تنسی منتقل میکند. Trunkline Gas Company، دیگر تامین کننده ممفیس، نیز گاز طبیعی را از منابع استخراج شده از طریق فرکینگ حمل میکند.
اگر از خود میپرسید که چرا شرکتهای هوش مصنوعی این مسیر را دنبال میکنند، به شما خواهند گفت که این فقط به خاطر برق نیست، بلکه به خاطر شکست دادن چین نیز هست.
این استدلالی بود که کریس لهان هفته گذشته مطرح کرد. لهان، یک فعال سیاسی که در سال ۱۴۰۳ به عنوان معاون امور جهانی به OpenAI پیوست، این موضوع را در مصاحبهای در جمع خبرنگاران مطرح کرد.
لهان گفت: “ما معتقدیم که در آینده نه چندان دور، حداقل در ایالات متحده و در واقع در سراسر جهان، باید در حدود یک گیگاوات انرژی در هفته تولید کنیم.” او به توسعه عظیم انرژی چین اشاره کرد: ۴۵۰ گیگاوات و ۳۳ تاسیسات هستهای که تنها در سال گذشته ساخته شدهاند.
وقتی خبرنگار در مورد تصمیم Stargate برای ساخت و ساز در مناطق دارای مشکلات اقتصادی مانند ابیلین یا لردزتاون، اوهایو، جایی که نیروگاههای گازسوز بیشتری در آنجا برنامهریزی شده است، سوال کرد، لهان به ژئوپلیتیک بازگشت. “اگر ما [به عنوان یک کشور] این کار را درست انجام دهیم، فرصتی برای بازسازی صنعتی کشورها، بازگرداندن تولید و همچنین انتقال سیستمهای انرژی خود خواهیم داشت تا نوسازی مورد نیاز را انجام دهیم.”
دولت ترامپ قطعاً موافق است. دستور اجرایی تیرماه ۱۴۰۴ با سادهسازی مجوزهای زیستمحیطی، ارائه مشوقهای مالی و باز کردن زمینهای فدرال برای پروژههایی که از گاز طبیعی، زغال سنگ یا انرژی هستهای استفاده میکنند، مراکز داده هوش مصنوعی گازسوز را تسریع میکند و در عین حال به طور مشخص، انرژیهای تجدیدپذیر را از حمایت حذف میکند.
در حال حاضر، اکثر کاربران هوش مصنوعی تا حد زیادی از ردپای کربنی پشت اسباببازیها و ابزارهای کار جدید و خیرهکننده خود بیاطلاع هستند. آنها بیشتر بر قابلیتهایی مانند Sora 2 (محصول تولید ویدیوی فوقالعاده واقعگرایانه OpenAI که به طور تصاعدی به انرژی بیشتری نسبت به یک چتبات ساده نیاز دارد) تمرکز دارند تا اینکه برق از کجا میآید.
شرکتها روی این موضوع حساب باز کردهاند. آنها گاز طبیعی را به عنوان پاسخی عملی و اجتنابناپذیر به تقاضای فزاینده انرژی هوش مصنوعی معرفی کردهاند. اما سرعت و مقیاس این توسعه سوخت فسیلی سزاوار توجه بیشتری است.
اگر این یک حباب باشد، پایان خوشی نخواهد داشت. بخش هوش مصنوعی به یک میدان تیراندازی دایرهای از وابستگیها تبدیل شده است: OpenAI به Microsoft، Microsoft به Nvidia، Nvidia به Broadcom، Broadcom به Oracle و Oracle به اپراتورهای مرکز داده نیاز دارد که آنها هم به OpenAI نیاز دارند. همه آنها در یک چرخه خودتقویتی از یکدیگر خرید و فروش میکنند. فایننشال تایمز این هفته خاطرنشان کرد که اگر این بنیاد متزلزل شود، زیرساختهای گرانقیمت زیادی باقی خواهند ماند، هم از نوع دیجیتال و هم از نوع گازسوز.
این رسانه نوشت: “توانایی OpenAI به تنهایی برای ایفای تعهداتش به طور فزایندهای مایه نگرانی برای اقتصاد گستردهتر است.”
یک سوال اساسی که تا حد زیادی از این بحث غایب بوده است این است که آیا اصلاً این همه ظرفیت جدید ضروری است یا خیر. یک مطالعه توسط دانشگاه دوک نشان داد که شرکتهای خدمات شهری معمولاً تنها از ۵۳ درصد ظرفیت موجود خود در طول سال استفاده میکنند. همانطور که MIT Technology Review در اوایل سال جاری گزارش داد، این موضوع نشان میدهد که فضای قابل توجهی برای تطبیق با تقاضای جدید بدون ساخت نیروگاههای جدید وجود دارد.
محققان دانشگاه دوک تخمین میزنند که اگر مراکز داده تنها برای چند ساعت در طول دورههای اوج تقاضای سالانه، مصرف برق خود را تقریباً به نصف کاهش دهند، شرکتهای خدمات شهری میتوانند ۷۶ گیگاوات بار جدید را تحمل کنند. این امر به طور موثر ۶۵ گیگاواتی را که پیشبینی میشود مراکز داده تا سال ۱۴۰۸ به آن نیاز داشته باشند، جذب میکند.
این نوع انعطافپذیری به شرکتها امکان میدهد تا مراکز داده هوش مصنوعی را سریعتر راهاندازی کنند. مهمتر از آن، میتواند مهلتی برای عجله در ساخت زیرساختهای گاز طبیعی فراهم کند و به شرکتهای خدمات شهری فرصت دهد تا جایگزینهای پاکتری را توسعه دهند.
اما باز هم، به گفته لهان و بسیاری دیگر در این صنعت، این به معنای از دست دادن جایگاه در برابر یک رژیم خودکامه است، بنابراین به نظر میرسد که هجوم ساخت و ساز گاز طبیعی، مناطق را با کارخانههای سوخت فسیلی بیشتری مواجه میکند و ساکنان را با قبضهای سرسامآور برق برای تامین مالی سرمایهگذاریهای امروز، از جمله مدتها پس از انقضای قراردادهای شرکتهای فناوری، رها میکند.
به عنوان مثال، Meta تضمین کرده است که هزینههای Entergy برای تولید جدید لوئیزیانا را به مدت ۱۵ سال پوشش خواهد داد. قرارداد اجاره Poolside با CoreWeave نیز به مدت ۱۵ سال است. این سوال مطرح است که وقتی این قراردادها به پایان برسند، چه اتفاقی برای مشتریان خواهد افتاد.
ممکن است اوضاع در نهایت تغییر کند. پول خصوصی زیادی به سمت راکتورهای کوچک مدولار و تاسیسات خورشیدی هدایت میشود، با این انتظار که این جایگزینهای انرژی پاکتر به منابع انرژی اصلیتری برای این مراکز داده تبدیل شوند. استارتآپهای همجوشی مانند Helion و Commonwealth Fusion Systems نیز بودجه قابل توجهی از سوی شرکتهای خط مقدم هوش مصنوعی، از جمله Nvidia و Altman، جمعآوری کردهاند.
این خوشبینی محدود به محافل سرمایهگذاری خصوصی نیست. این هیجان به بازارهای عمومی نیز سرایت کرده است، جایی که چندین شرکت انرژی “بدون درآمد” که موفق به عرضه سهام خود در بورس شدهاند، ارزش بازاری واقعاً پیشبینیکنندهای بر اساس این انتظار دارند که روزی این مراکز داده را تامین کنند.
در این میان (که هنوز میتواند دههها طول بکشد)، مهمترین نگرانی این است که افرادی که از نظر مالی و زیستمحیطی مجبور به تحمل عواقب این وضعیت خواهند بود، هرگز خواستار هیچ یک از اینها نبودهاند.
